Küresel ticaret, artan maliyetlere ve jeopolitik belirsizliklere rağmen 2026 yılının ilk yarısında büyümesini sürdürdü. Birleşmiş Milletler Ticaret ve Kalkınma Konferansının değerlendirmesine göre dünya genelindeki mal ticaretinin toplam değeri yaklaşık 13,7 trilyon dolara ulaştı.
Verilere göre küresel mal ticaretindeki yıllık büyüme yüzde 12,5 olarak hesaplandı. Ancak raporda, ticaret değerindeki bu güçlü yükselişin yalnızca satış ve sevkiyat miktarlarının artmasından kaynaklanmadığına dikkat çekildi. Enerji, ham madde, gıda ve sanayi ürünlerindeki fiyat artışları, toplam ticaret değerinin yükselmesinde önemli rol oynadı.
Dünya ticaretinde yılın ilk yarısında gözlenen büyümede özellikle enerji ve emtia fiyatlarındaki yükseliş etkili oldu. Petrol, doğal gaz, metaller, tarım ürünleri ve bazı sanayi girdilerinin fiyatlarının artması, ülkelerin ithalat ve ihracat faturalarını büyüttü.
Bu nedenle yüzde 12,5 seviyesindeki yıllık artışın tamamının fiziksel ticaret hacmindeki büyüme olarak değerlendirilmemesi gerektiği belirtiliyor. Fiyat etkisinden arındırılmış veriler, küresel ticaretin daha sınırlı bir hızla büyüdüğünü gösteriyor.
Küresel ticarette ilk yarıda öne çıkan gelişmeler şöyle sıralandı:
Enerji ve ham madde fiyatları ticaret değerini artırdı.
Şirketler kritik ürünlerde stoklarını güçlendirdi.
Asya merkezli üretim ve ihracat faaliyetleri büyümeyi destekledi.
Yeni gümrük tarifeleri ticaret maliyetlerini yükseltti.
Deniz taşımacılığındaki sigorta ve navlun giderleri arttı.
Yılın ilk altı ayında elde edilen büyümeye rağmen 2026’nın ikinci yarısına ilişkin görünüm daha temkinli değerlendiriliyor. Özellikle büyük ekonomiler arasında uygulanan veya gündeme gelen yeni tarifelerin, küresel tedarik zincirleri üzerinde baskı oluşturabileceği ifade ediliyor.
Gümrük vergilerindeki artış, ithal ürünlerin maliyetlerini yükseltirken şirketleri alternatif tedarikçi ve üretim merkezleri aramaya yöneltiyor. Bu durum, üretim süreçlerinin yeniden düzenlenmesine ve bazı sektörlerde teslimat sürelerinin uzamasına neden olabiliyor.
Jeopolitik gerilimler de küresel ticaret açısından önemli riskler arasında bulunuyor. Deniz taşımacılığında kullanılan stratejik rotalarda yaşanabilecek güvenlik sorunları; navlun fiyatlarını, sigorta primlerini ve enerji maliyetlerini artırabilir. Özellikle petrol ve doğal gaz fiyatlarında görülebilecek yeni yükselişlerin, hem üretim hem de lojistik giderleri üzerinde baskı oluşturması bekleniyor.
Küresel şirketler, ticarette artan belirsizliklere karşı tedarik ağlarını çeşitlendirmeye çalışıyor. Firmalar tek bir ülkeye veya bölgeye bağımlılığı azaltmak amacıyla farklı pazarlarda üretim, depolama ve lojistik yatırımları gerçekleştiriyor.
Yakın ülkelerden tedarik, bölgesel üretim merkezleri ve uzun vadeli ham madde anlaşmaları şirketlerin yeni dönemde öne çıkan stratejileri arasında yer alıyor. Buna rağmen yüksek finansman maliyetleri, enerji fiyatları ve korumacı ticaret politikaları küresel ticaretin büyüme hızını sınırlayabilir.
2026’nın ilk yarısında kaydedilen 13,7 trilyon dolarlık ticaret değeri, küresel ekonomide talebin tamamen zayıflamadığını ortaya koyuyor. Ancak yılın geri kalanındaki performans; tarifelerin seyri, enerji fiyatları, jeopolitik gelişmeler ve büyük ekonomilerin büyüme görünümüne bağlı olacak.